2018

Activiteitenverslag 2018 van Stichting Anitya Foundation

  1. Landgoed Kranengoor te Laren (Gld)

Het was wederom een boeiend jaar op dit cultuurhistorische groene erfgoed, zowel inzake de reguliere exploitatie als projectmatig. Echter, de vele onwrikbare verplichtingen en lasten opgelegd door onze (semi-)Overheden uit hoofde van wet- en regelgeving nemen toe en worden niet altijd als praktisch c.q. zinvol ervaren. Dynamiek en verandering horen bij onze natuur en onze samenleving. Dit impliceert permanent aanpassingsgedrag en dat betekent innoverend pionieren en fouten (mogen) maken.

Het beheer, de projecten en plannen op Kranengoor zijn als volgt te structureren:

  • natuur en bos
  • agrarische percelen
  • erf

Inzake Natuur en Bos stond 2018 in het teken van het voortgaande herstel van de historische rabattenstructuur en gestuwde afwatering. Deze interne hydrologie is gericht op vernatting via het seizoensgebonden bufferen van hemel- en kwelwater: Kranengoor als klimaatbuffer! Het jarenlange herstelplan is gebaseerd op uitvoerige studies en projecten met het Waterschap (WRIJ) en werd pas realiseerbaar na een omvangrijke kavelruil in 2013 waarbij het landgoed haar huidige omvang (80 ha) bereikte. De inmiddels herstelde watervoerendheid van de historische Molenbeek op Verwolde, waarvan de gestuwde inlaatleiding vanuit de Dortherbeek zich op het grondgebied van Kranengoor bevindt, is een aansprekend resultaat van onze samenwerking met WRIJ.

Op 30 maart 2018 is onze Stichting door de Provincie Gelderland aangemerkt als gecertificeerde organisatie voor natuur- en landschapsbeheer. Wij werken vanaf 2018 dan ook volgens een goedgekeurd kwaliteitshandboek. Wij zijn onderworpen aan regelgeving waaronder monitoring van resultaten en verplichte “education permanente”. Dit zijn tevens verplichtingen uit hoofde van de Provinciale SNL subsidie regeling.

Ons planmatige bosbeheer wordt gerealiseerd door een vakkundige, kleinschalige regionale bosaannemer, aangestuurd door een senior bosdeskundige. Ons professionele kennisnetwerk omvat tevens een kernadviseur ecologie en overige deskundigen. Met de Gemeente Lochem werd overlegd rondom het VTA-veilig maken van de openbare veldweg met fietspad die door onze bossen loopt, hetgeen grotendeels in 2018 kon worden gerealiseerd.

Het jaar 2018 werd gekenmerkt door een zware, landelijke storm op 18 januari en de warmste en droogste zomer van deze tijd waardoor het grondwaterpeil diep wegzakte. Wij verwachten hiervan langdurige effecten met doorwerking naar de komende jaren. De relatie met klimaatverandering ligt voor de hand, met als gevolg structurele aandacht voor de klimaatbestendigheid van ons bos- en natuurbezit. De storm en droogte hadden forse gevolgen voor onze werkplanning. Het reguliere onderhoud op Kranengoor stond mede in het teken van onze rangschikking onder de Natuurschoonwet (NSW), waaronder begrepen beperkte openstelling voor het publiek en zonering ter bescherming van flora en fauna. Wij werkten wederom aan calamiteitenbeheer zoals boomveiligheid en brandpreventie en aan onze padenstructuur met bebording en slagbomen.

Toezicht werd uitgeoefend door een goed ingevoerde voormalige groene BOA, door een echtpaar dat op het landgoed woont en door betrokken omwonenden.

Inzake de verpachte agrarische percelen vonden geen pachterwisselingen plaats. De geliberaliseerde pachtovereenkomsten (75% van ons totale pachtareaal) lopen begin 2021 af. Dit biedt interessante kansen op het realiseren van extra biodiversiteit en duurzame bodemkwaliteit zonder de belangen van onze pachters te schaden. Daartoe vonden in 2018 reeds de nodige verkenningen plaats. In het verslagjaar realiseerden wij een pachtruil waardoor onze pachtboeren efficiënter en ecologischer kunnen werken volgens o.a. randenbeheer (subsidieregeling ANLb).

Wijzelf zijn in 2018 begonnen met het realiseren van bosmantels (dat zijn geleidelijke overgangen van bos naar de agrarische weides) met het oog op verhoging van de biodiversiteit. Gezien de eeuwenlange verwevenheid van de bossen met de agrarische binnenweides zien wij onze pachtboeren vooral ook als betrokken en goed ingevoerde landschapsbeheerders.

Op erf Broekschutte was ook dit jaar onze multifunctionele zwarte werkschuur nuttig maatschappelijk in gebruik, onder andere als vergader- en trainingslocatie door de landelijke ZOB (Zorg om Boer en Tuinder). Wij ontvingen maatschappelijke organisaties en Haagse vertegenwoordigers van LNV die geinteresseerd waren in onze Stichting en ons doen en laten op Kranengoor. Van bijzondere betekenis was de PP presentatie op 10 april over ons bosbeheer voor ca. 50 omwonenden. Gevolg was onder andere positieve publiciteit in de lokale pers. In 2018 werd Kranengoor tweemaal opgenomen in de route van wandeltochten (vanuit Laren resp. Exel) die vele honderden deelnemers trokken. Constructief vooroverleg met de organiserende verenigingen en evaluatie achteraf vormen de basis voor een gezamenlijke toekomst.

Dergelijk immaterieel, maatschappelijk/sociaal rendement (“social impact”) blijkt natuurlijk niet uit onze financiële staat van baten en lasten. Maar ook onze “ecologische impact” zoals de instandhouding van flora en fauna, biodiversiteit, klimaatneutraliteit, biomassa en het bieden van rust, ruimte en reflectie aan de medemens in onze jachtige maatschappij vormen wezenlijke (maar moeilijk te kwantificeren) maatschappelijke bijdragen van onze Stichting.

Ook was het Bestuur in 2018 intensief bezig met voorbereidingen ter verkrijging van een bouwvergunning voor de herontwikkeling van de historische woonboerderij Broekschutte, waartoe het plan al sinds 2014 klaar ligt. In 2019 streven wij ernaar om het overleg met B&W resultaatgericht af te ronden. Deze herontwikkeling van Broekschutte  betreft de laatste, maar existentiele stap ter realisering van een solide verdienmodel voor het integrale landgoed waarbij natuur, erfgoed en economie duurzaam in balans zijn, onafhankelijk van toevallige subsidies.

Over generaties heen op eigen kracht een omvangrijk, opengesteld cultuurhistorisch NSW-gerangschikt groen erfgoed in stand houden vraagt om maatschappelijk ondernemerschap gebaseerd op een zelfstandig verdienmodel. De noodzaak hiervan wordt onderstreept door onze terugtredende Overheid waarbij subsidies sterk afnemen c.q. wegvallen en de rentabiliteit van onze grondgebonden pachtboeren om milieuredenen structureel onder sterke druk staat.

  1. Overige groene bezittingen

Diverse kleinere natuurgebieden zijn reeds langer in ons bezit en kennen inmiddels een stabiele, decentrale beheerstructuur op basis van langjarige inrichting- en beheerrapporten en enthousiaste, lokale inzet van vrijwilligers. Als voorbeeld: de agrarische natuurvereniging PAN te Winterswijk verricht in Ratum samen met de lokale KNNV jaarlijks het nodige onderhoud en toezicht. Het heidegebied wordt tegen vergoeding incidenteel  begraasd door een gehoede schaapskudde van de “Stichting Landschapskudde Oost-Achterhoek”.

  1. Stichting Anitya: kennis & kunde, maatschappelijk netwerk en pr/profilering

Ook dit jaar vonden weer gesprekken plaats rondom het ANBI-thema Natuurmecenaat. Door alle drukte konden wij helaas slechts geringe capaciteit vrijmaken om dit beleidsthema verder uit te dragen, maar het blijft een uiterst relevant, maatschappelijk onderwerp.

Wij onderhielden dit jaar actief ons netwerk en bevorderden onze deskundigheid door het volgen van cursussen, workshops, symposia en overige bijeenkomsten via de FPG ( www.grondbezit.nl ), GPG, Part-Ner, VBNE en de FIN (www.verenigingvanfondsen.nl ) . Maar ook vakliteratuur en nieuwsbrieven vormen een niet aflatende bron van kennis en inspiratie voor ons algemeen-nuttig werk als groene ANBI-Stichting.

Kortom, een lokale, brede maatschappelijke verankering draagt essentieel bij aan de continuïteit van onze groen-landschappelijke bezittingen en aan de stabiliteit van de Stichting zelve.

 

(einde)